Το Χρώμα του Χρήματος (1986), του Μάρτιν Σκορσέζε

 

Όλα στο σινεμά του Σκορσέζε μού ήταν πάντοτε τα περί της δεύτερης ευκαιρίας. Ο Τσάρλι των Δρόμων, ο Τράβις του Ταξιτζή, ο Τζέικ του Ειδώλου, ο Ρούπερτ της Κωμωδίας, ο Χριστός του Πειρασμού, ο Άρτσερ (και η Ολένσκα) της Αθωότητας, ο Μαξ του Φόβου, ο Σαμ του Καζίνο, ήταν -και παραμένουν- άνθρωποι που προσπαθούν να εξασκήσουν το αναφαίρετο δικαίωμά τους να ζήσουν εναρμονίζοντας το εσωτερικό ζητούμενο με την εξωτερική, διαρκούσα βία. Δεν το καταφέρνουν ποτέ κι ο λόγος είναι πάντα η ανικανότητά τους να προσαρμοστούν, να κατανοήσουν την κοινωνική εναντίωση και να συμβιβαστούν με το εκάστοτε τραγικό τους ελάττωμα: Πάντα κάνουν αυτό που τους βυθίζει βαθύτερα, που τους τραβάει μακρύτερα απ’ το όνειρο της ζωής τους. (Δικαιολογημένα, φυσικά, αφού είναι λειψοί, αλλά και άδικα, γιατί είναι ειλικρινείς – ημίφως: γροθιές στον τοίχο μιας φυλακής).

Το Χρώμα του Χρήματος τα κάνει όλ’ αυτά αλλά μέσα σε μια ποπ συσκευασία που οι σκληροπυρηνικοί ως τότε ακόλουθοι δεν πολυ-ενέκριναν. Το Χρώμα έγινε πράγματι η εμπορικότερη ταινία του Σκορσέζε – και κράτησε ως το Ακρωτήρι του Φόβου πέντε χρόνια αργότερα – αλλά οι σκληροπυρηνικοί ήταν, ως συνήθως, λάθος. Ο Σκορσέζε χρειαζόταν την αιμοδοσία μιας πιο light κινηματογράφησης, εξίσου στυλιζαρισμένης αλλά με χαλαρωμένη τη βιαιότητα ενός κοκαϊνομανούς γυρίσματος.

Ωστόσο, μπορεί το Χρώμα να κουβεντιάζει εντός ενός pulp περιβάλλοντος – νεορεαλιστικό όμως είναι, τρόπον τινά, το μπιλιαρδάδικο – πάλι, ωστόσο, σημαντικά πράγματα συλλογιέται. Την ηλικία, τη νοσταλγία της φυσικής δυνατότητας, το (υπαρξιακό) ρομάντζο (αυτό δηλαδή που και στα 40-50-60 επιταγές σου εξακολουθούν να ‘ναι όσα αποφάσισες στα 15) που τελικά το χρώμα του χρήματος δεν ξεθώριασε και, φυσικά, το αίτημα του ταλέντου να εκφραστεί, όσο κι αν η εμπειρία του χαρακτήρα και του «συστήματος» το ευτέλισε.

Χωρίς τον Νιούμαν που απ’ την ετυμολογία του ονόματος ως την ιστορία του ρόλου (σίκουελ του Hustler του Ροσέν 25 χρόνια πριν) και το μέσα έξω τέλειο σουλούπι για το σινεμά που θέλησε εδώ ο Σκορσέζε, το Χρώμα θα ήταν άλλη, κατώτερη ταινία. Με αυτόν είναι ποιοτικό, μπριζωμένο βιντεοκλίπ πλήθους ουσιών και η πρώτη ταινία του σκηνοθέτη που ανακεφαλαιώνει ενεργητικά το ως τότε σκηνοθετικό του στυλ.