The Beloved (2026), του Ροντρίγκο Σορογκογιέν

Άβολο να θες να σου αρέσει μια ταινία, να σου δίνει εκείνη πρώτη τα όπλα για να το καταφέρει, πράγματι να θαυμάζεις, εν μέρει και να σαγηνεύεσαι από δαύτην, και τελικά η ίδια να τραβά ένα-ένα τα επτά πέπλα από μπροστά σου αποκαλύπτοντας το ζητούμενο (και την λειτουργία της) στον πυρήνα που δεν είναι και κάτι που να θέλει πάνω από 25 λέξεις να αρθρωθεί.

Δεν μπορώ να μην θαυμάσω το δράμα και την εκτέλεσή του ερμηνευτικά, η Βικτόρια Λουένγκο είναι ανθεκτική και πολύσημη, ο Μπαρδέμ στέρεος στην από καιρό θέση του ως ο καλύτερος Ισπανός ηθοποιός όλων των εποχών, πράγμα όχι ιδιαίτερα δύσκολο πάντως. Η επιβλητικότητά του έχει ελάχιστα ανάλογα στην Ιστορία γενικώς.

Δεν μπορώ να μην χειροκροτήσω την ρύθμιση και την αποτελεσματικότητα της κεντρικής σεκάνς (θα την καταλάβετε), έστω και αν ως επιχείρημα για τις θέσεις της ταινίας θα ήθελε μια πιο λεπτομερή σύλληψη αλλά και μια διαλεκτικότητα στα σεναριακά εφαλτήρια και τις ιδεολογικές συνέπειές της. Φυσικά αυτό θα έδινε άλλη ταινία, διότι ποτέ το να αναγνωρίζεις και τις δύο πλευρές δεν υπήρξε θεμέλιο μιας μονοδιάστατης αντίληψης.

Το «πρόβλημα» όμως, στα δικά μου κιτάπια, και εντελώς αντίθετα από την ετεροθαλή αδελφή ταινία του Γιοακίμ Τριερ (εξού και τούτο θα καλύψει, ιδεολογικά τουλάχιστον, τους αρνητές εκείνης της ταινίας) είναι η θεματική της αποδόμησης του Σκηνοθέτη, της αποκαθήλωσης του Αρσενικού και η απαίτηση μιας συγγνώμης «χωρίς διηγήσεις και ιστορίες».

Διπλό το απορρέον. Αφ΄ενός οι πράξεις της ζωής, οι λανθασμένες, οι αμαρτωλές, δεν υπάρχουν στο κενό, γεννιούνται από συνθήκες και νοοτροπίες, εξ αυτών «οι διηγήσεις και οι ιστορίες». Το να δικαιολογούνται τα λάθη δεν σημαίνει δίκιο και αυτόματη αθωότητα, σημαίνει αποδοχή ενοχής και βάση συγχωρετικής κατανόησης. Αφ΄ετέρου η ταινία και το σενάριο του Σορογκογιέν στήνει παγίδα στον πρωταγωνιστή της (η κεντρική σεκάνς είναι αυτή) προκειμένου να τεκμηριώσει ότι ο Σκηνοθέτης και το Αρσενικό έχουν από πατριαρχικής κληρονομιάς προπατορικά αμαρτήματα που εγγυώνται διαιώνιση προβληματικών συμπεριφορών. Όμως η αλήθεια είναι ότι στην κεντρική αυτή σεκάνς ο μην έχων καταραστική προδιάθεση σε βάρος του πρωταγωνιστή δεν βλέπει σφάλμα μόνο σε αυτόν, παρότι η εξέλιξη της σκηνής τον επιβαρύνει αγρίως και μοναχά στο φινάλε της, σε ένα πλάνο που εκλαμβάνεται και ως σκηνοθετική σύγχυση, κρατά μια στάση πιο κατανοητική.

Το περαιτέρω πρόβλημα όμως, και είναι πρόβλημα-επικεφαλίδα σκεπτικισμού προς την λογική κοψίματος ευθυνών και μοιράσματος ενοχής, είναι ότι για να φτιάξεις μια μυθοπλασία καθρεφτιστική των γεγονότων της ζωής πρέπει να φτιάξεις ένα λεπτομερές βιογραφικό περιβάλλον, πρέπει να δώσεις στον θεατή εικόνες και λόγια που θεμελιώνουν και αποδεικνύουν την δράση. Ο Σορογκογιέν, σε μια θαυμάσια εισαγωγική διαλογική σκηνή που θέτει τους πλέον φιλόδοξους όρους του έργου (κι ας μην στέκεται ανάλογη η συνέχεια), αντιπαραθέτει μεν δυο διαφορετικές κατανοήσεις της πραγματικότητας, παίρνει όμως εξ αρχής ανεπαίσθητα, εν συνεχεία αισθητά, την θέση του ενός. Όχι γιατί αποδεικνύεται το δίκιο της. Αλλά γιατί είναι το παιδί (γυναίκα κατά προτίμηση) κι αυτός πατέρας (άνδρας, πατριάρχης, διάσημος, κατεστημένος, δις οσκαρούχος!!). Κάποιο αμάρτημα θα έχει διαπράξει, σωστά; (Σωστά, αφού αργότερα θα επιβεβαιώσει η κεντρική σεκάνς. Μα δεν είναι υπερβολικά σικέ η μυθοπλαστική διαρρύθμιση; )

Ωστόσο, αν ξεχάσεις την σταυροφορία του έργου, και αφήσεις και κατά μέρους μια σωρεία φορμαλιστικών πινελιών (ο Σορογκογιέν αλλάζει ακατάσχετα λόγους πλάνου, ευκρίνεια φιλμ, χρώμα/ασπρόμαυρο) που μπερδεύει και διαρκώς υπενθυμίζει μπρεχτικά (ή μήπως θα έπρεπε να πω γκονταρικά;) την «ενδιάμεση» φύση της φιλμοκατασκευής, επιπλέουσες και σημαιοφορούσες παραμένουν οι ερμηνείες των δύο. Και από αυτές στρέφεσαι ανακουφιστικά στο εξατομικευμένο, ανθρώπινο μέρος της ταινίας, πιστεύεις τις αντιδράσεις, διαβλέπεις ότι η θυμική έξαρση επισημαίνει αλήθειες και ψέματα και καταλήγεις ότι παρ’ όλες τις ενστάσεις, το νουβελβαγκικό (ετεροθαλές, είπαμε) αδελφάκι της light μπεργκμανικής Συναισθηματικής Αξίας είναι μια μελετημένη, γοητευτική, έντονη και κατώτερη ταινία.